เลือกของ Smart Home ลองดูด้วยว่าตอนเน็ตหายยังทำอะไรได้

เวลาเลือกของ Smart Home คำว่าใช้ผ่านแอปได้บอกเราเพียงส่วนหนึ่งของการใช้งาน เพราะแม้ปุ่มบนโทรศัพท์จะอยู่ในบ้านเหมือนกัน เส้นทางที่คำสั่งวิ่งไปถึงอุปกรณ์อาจต่างกันมาก บางชุดคุยผ่านเครือข่ายภายใน ส่วนบางชุดต้องออกไปใช้บริการของผู้ผลิตก่อน

ความต่างนี้อาจไม่เห็นตอนทุกอย่างเชื่อมต่ออยู่ แต่จะมีผลเมื่ออินเทอร์เน็ตภายนอกขาด หรือเมื่อบริการบางส่วนเปลี่ยนไป เราจึงควรถามตั้งแต่ก่อนซื้อว่างานใดต้องทำต่อได้ และส่วนใดที่ยอมพึ่งบริการภายนอกเพื่อความสะดวกได้บ้าง

การเลือกจึงไม่จำเป็นต้องตัดสินทั้งระบบจากคำว่า local หรือ cloud คำเดียว ลองแยกเป็นรายหน้าที่แล้วดูสิ่งที่แต่ละทางต้องพึ่ง จะได้คำตอบที่ใกล้กับชีวิตในบ้านมากกว่า

ดูเส้นทางของคำสั่งกับข้อมูลสถานะแยกกัน

สมมติว่ากดเปิดไฟจาก dashboard สิ่งที่อยากรู้มีสองเรื่อง คือคำสั่งเดินทางไปถึงอุปกรณ์ทางใด และค่าที่แสดงว่าเปิดแล้วมาจากการรายงานจริงหรือเป็นเพียงสิ่งที่ระบบคาดหลังส่งคำสั่ง ทั้งสองอย่างเกี่ยวข้องกันแต่ไม่ใช่หลักฐานเดียวกัน

ถ้าส่งคำสั่งผ่านบริการภายนอก การที่โทรศัพท์กับไฟอยู่บน Wi-Fi เดียวกันก็ยังไม่ได้ทำให้คำสั่งนั้นอยู่ในบ้าน ส่วนการอ่านสถานะอาจใช้การถามเป็นช่วงๆ หรือรออุปกรณ์ส่งการเปลี่ยนแปลงกลับมา ซึ่งมีเงื่อนไขด้านความสดของข้อมูลต่างกัน

Home Assistant ใช้การจำแนก IoT class ช่วยอธิบายลักษณะการรับข้อมูล เช่น Local Push, Local Polling, Cloud Push และ Cloud Polling จึงใช้เป็นจุดเริ่มอ่านได้ แต่ยังควรดูเอกสาร integration และหน้าที่เฉพาะที่ต้องการ ไม่ขยายป้ายเดียวให้รับรองทุก feature ของสินค้า

สำหรับงานที่ต้องตอบสนองต่อสถานะจริง ควรตรวจด้วยว่าระบบรับรู้การเปลี่ยนจากปุ่มบนตัวอุปกรณ์ได้อย่างไร เพราะการสั่งผ่านแอปได้อย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าระบบกลางจะเห็นสิ่งที่คนในบ้านเปลี่ยนด้วยมือทันเวลา

แยกงานประจำวันออกจากงานที่ใช้เป็นบางครั้ง

ลองเริ่มรายการจากสิ่งที่บ้านใช้ทุกวัน เช่น เปิดปิด อ่านค่า และกฎที่อาศัยเซนเซอร์ในบ้าน แล้วค่อยเพิ่มงานอย่างเข้าจากข้างนอก แจ้งเตือนบนโทรศัพท์ ดูประวัติย้อนหลัง หรืออัปเดต firmware จะเห็นว่าแต่ละข้ออาจใช้ส่วนประกอบไม่เหมือนกัน

ตัวอย่างเช่น การควบคุมในบ้านอาจใช้บริการภายในได้ แต่การเข้าจากนอกบ้านยังต้องมีทางเชื่อมที่เตรียมไว้ หรือการแจ้งเตือนอาจใช้บริการส่งข้อความของระบบโทรศัพท์ การมีคำสั่ง local จึงไม่ได้ทำให้การใช้งานทุกหน้าจอไม่พึ่งอินเทอร์เน็ตตามไปด้วย

ในทางกลับกัน การใช้ cloud สำหรับบางหน้าที่ก็ไม่จำเป็นต้องหมายความว่าต้องยอมให้ปุ่มพื้นฐานทั้งหมดหยุดตามไป ควรดูว่าสินค้ากับระบบที่เลือกเปิดทางแยกหน้าที่เหล่านี้ไว้หรือไม่ และการแยกนั้นเป็นสิ่งที่รองรับจริงหรืออาศัยวิธีที่ดูแลยาก

เมื่อกำหนดรายการแล้ว ให้ใส่เงื่อนไขที่ยอมรับได้ เช่น ถ้าประวัตินอกบ้านเปิดไม่ได้ชั่วคราวยังรับได้ แต่ไฟในห้องต้องสั่งได้จากปุ่ม วิธีนี้ช่วยให้ประเมินของหลายแบบบนโจทย์เดียวกัน โดยไม่ต้องไล่หาชุดที่ไม่พึ่งอะไรเลยซึ่งอาจไม่ตรงกับความต้องการจริง

ขั้นติดตั้งกับการใช้ทุกวันอาจพึ่งคนละอย่าง

อุปกรณ์บางแบบต้องใช้บัญชี แอป หรือบริการภายนอกในขั้นตั้งค่า แม้หลังจากนั้นบางคำสั่งจะวิ่งในบ้านได้ จึงควรอ่านตั้งแต่การเพิ่มเครื่องครั้งแรก การเพิ่มผู้ใช้ใหม่ และการตั้งใหม่หลังเปลี่ยนเครือข่าย ไม่ตรวจเฉพาะวันที่ระบบพร้อมอยู่แล้ว

จุดนี้มีผลกับระยะยาว เพราะเรายังอาจต้องย้ายเครื่องหรือเปลี่ยนอุปกรณ์ในอนาคต ถ้าขั้นตั้งใหม่ต้องพึ่งบริการที่เข้าถึงไม่ได้ ทางควบคุมที่เคยทำงาน local อาจไม่ช่วยให้เริ่มต้นใหม่ได้ จึงควรรู้ข้อจำกัดก่อนติดตั้งหลายตัว

สำหรับ Matter การสื่อสารคำสั่งตามมาตรฐานในระบบที่รองรับกับ feature เพิ่มของผู้ผลิตเป็นคนละขอบเขต ต้องตรวจว่าความสามารถที่เราจะใช้ถูกเปิดผ่านทางใด ไม่เหมารวมว่าการมีโลโก้เดียวทำให้ทุกเมนูของแอปผู้ผลิตใช้ผ่านระบบกลางได้หมด

ส่วนข้อมูลเข้าบัญชี สิทธิ์ผู้ดูแล และขั้นโอนให้คนดูแลต่อก็ควรถูกรวมไว้ในงานเลือกซื้อด้วย ความสะดวกตอนตั้งครั้งแรกอาจต่างจากความสะดวกตอนบ้านเปลี่ยนผู้รับผิดชอบหรือโทรศัพท์เครื่องเดิมหายไป

คำว่าเน็ตหายต้องระบุว่าอะไรยังอยู่

การตัดการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตภายนอกโดยยังเปิด router กับ Wi-Fi อยู่ ทดสอบคนละเรื่องกับการปิด access point หรือหยุดเครื่องระบบกลาง หากเปลี่ยนทุกส่วนพร้อมกันแล้วสั่งไม่ได้ เราจะยังไม่รู้ว่าหน้าที่นั้นต้องพึ่งส่วนใดกันแน่

ถ้าจะลอง ควรเริ่มจากอุปกรณ์ที่ไม่เกี่ยวกับงานสำคัญและมีทางควบคุมกลับที่ชัด เปลี่ยนทีละส่วนแล้วจดว่ากดจากที่ใด ใช้คำสั่งใด ได้สถานะใหม่หรือไม่ และทดสอบตอนมีการเชื่อมต่อกลับด้วย เพื่อเห็นว่าระบบค้างอะไรไว้หรือเปล่า

การทดสอบจากโทรศัพท์ต้องระวังเส้นทางสำรองของมันด้วย หาก Wi-Fi ไม่มีอินเทอร์เน็ตแต่โทรศัพท์ยังออกผ่านเครือข่ายมือถือได้ ผลที่เห็นอาจเป็นคำสั่งผ่าน cloud อยู่ การตรวจเงื่อนไขจึงต้องรวมช่องทางของเครื่องที่ใช้กดด้วย

จดผลเป็นรายหน้าที่แทนคำว่าผ่านทั้งหมด เช่น ปุ่มตัวเครื่องใช้ได้ dashboard ในบ้านอ่านค่าใหม่ได้ แต่การเข้าจากภายนอกหยุด ข้อมูลแบบนี้ช่วยตัดสินใจได้ตรงกว่าคำรวมว่า offline ได้หรือไม่ได้ และไม่ต้องแต่งตัวเลขความเร็วเพื่อให้การทดลองดูครบ

คิดถึงงานดูแลเมื่อเลือกทาง local ด้วย

การเก็บการควบคุมไว้ในบ้านทำให้เราดูเส้นทางได้ชัดขึ้น แต่ก็มีระบบเครือข่าย เครื่องกลาง และสำเนาการตั้งค่าที่ต้องดูแล หากเลือกทางนี้เพราะอยากควบคุมเอง ก็ควรเตรียมวิธีอัปเดต สำรอง และส่งต่องานให้คนอื่นเข้าใจด้วย

ส่วนบริการภายนอกควรตรวจเงื่อนไขใช้งาน ความสามารถส่งออกข้อมูล และขอบเขตที่ต้องมีบัญชีหรือค่าใช้จ่ายจากข้อมูลของรุ่นนั้นในตอนตัดสินใจ ไม่ใช้ประสบการณ์ของรุ่นเก่าหรือชื่อยี่ห้อแทนรายละเอียดสินค้าทุกตัว

สุดท้ายเป้าหมายอยู่ที่หน้าที่ที่บ้านต้องการ หากของชุดหนึ่งรักษาการควบคุมพื้นฐานไว้ได้และใช้บริการภายนอกเฉพาะงานที่ยอมรับเงื่อนไขได้ ก็เป็นทางเลือกที่มีเหตุผล ตราบใดที่รู้ว่าความสะดวกแต่ละอย่างแลกกับการพึ่งส่วนใดอยู่

สรุป

ก่อนเลือกอุปกรณ์ Smart Home ให้ไล่ทั้งทางคำสั่ง ทางสถานะ และขั้นตั้งใหม่ แล้วกำหนดว่างานใดต้องทำต่อได้เมื่ออินเทอร์เน็ตภายนอกหาย การแยกหน้าที่พร้อมทดลองเงื่อนไขทีละส่วนจะช่วยให้เห็นข้อจำกัดจริง และเลือกใช้ local กับ cloud ได้ตามสิ่งที่บ้านต้องการ โดยมีงานดูแลและทางกลับรองรับส่วนที่ตัดสินใจพึ่งไว้ครับ